Η πρόσληψη του Λουϊτζι Πιραντέλο στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα

Όσον αφορά την αφομοίωση του έργου του Λουίτζι Πιραντέλλο στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα, η καθιέρωση του ως ευρωπαίο δραματουργό, -μιας και η χώρα μας είναι η πρώτη μετά την Ιταλία που παίζεται έργο του πολύ πριν τον ανακαλύψουν τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά θεατρικά κέντρα-, συντελείται απρόσκοπτα, ολοκληρωμένα, αλλά και με αρκετές εκπλήξεις.

Η Ελλάδα του Πυράγγελου

«Την Ελλάδα τη φέρνω μέσα μου. […] Είμαι από τη Σικελία, δηλαδή τη Μεγάλη Ελλάδα…». Με αυτά τα λόγια ομολογεί το 1934 ο ίδιος ο Πιραντέλο σε συνέντευξη που παραχώρησε στον Κώστα Ουράνη, την ελληνική του καταγωγή. Και η Ελλάδα τον αντιμετωπίζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο: στα 1914 είναι αυτή που τον «χρίζει» ευρωπαίο δραματουργό, μια και είναι η πρώτη χώρα μετά την Ιταλία που πρωτοπαίζονται έργα του.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό HIGHLIGHTS, τεύχος Μάρτιος – Απρίλιος 2004.

Το χρίσμα ενός Ευρωπαίου συγγραφέα

Λίγο πριν την έναρξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στα 1914, το ελληνικό κοινό έχει την πρώτη του επαφή με το έργο του Λουίτζι Πιραντέλλο. Ταυτόχρονα όμως είναι αυτό που τον «χρίζει» ευρωπαίο συγγραφέα, μιας και η χώρα μας είναι η πρώτη μετά την Ιταλία που παίζεται έργο του πολύ πριν τον ανακαλύψουν τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά θεατρικά κέντρα.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος Ιανουάριος – Μάρτιος 2004 του περιοδικού Το Δένδρο.

Εισαγωγή στο έργο του Πιραντέλο

«Ο καθένας μας δεν είναι αυτό που νομίζει ότι είναι, αλλά είναι ένας, κανένας κι εκατό χιλιάδες», γράφει ο Σίλβιο ντ’ Αμίκο, σχολιάζοντας την ιδεολογία που διατρέχει το έργο του βραβευμένου με το Νόμπελ λογοτεχνίας (1934) Λουίτζι Πιραντέλλο, που επανέφερε την Ιταλία στο κύριο ρεύμα της ευρωπαϊκής δραματουργίας. Πράγματι, σε αυτήν ακριβώς την ιδέα του για την πολλαπλότητα του ατόμου, τη διάσπαση του ατόμου και την υποκειμενικότητα της αλήθειας στηρίζεται ολόκληρη η θεατρική παραγωγή του σικελού δραματουργού.

Το ανεξέλεγκτο της ανθρώπινης ύπαρξης στον Πιραντέλλο

Στο θεατρικό έργο «Κανείς δεν ξέρει πώς», ο Πιραντέλλο καταπιάνεται με το αίσθημα της ευθύνης απέναντι σε αξιόποινες πράξεις. Καθώς και το είδος της τιμωρίας που αρμόζει σε κάποιον που έσφαλε άθελά του.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 25 Απριλίου 1990.

Η ισορροπία μέσω της ψευδαίσθησης! ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΣΤΟΝ ΠΙΡΑΝΤΕΛΛΟ

Η προσπάθεια να ορίσει κάποιος την αλήθεια είναι μια ουτοπία κραυγάζει ο Πιραντέλλο στο θεατρικό του έργο «Έτσι είναι αν έτσι νομίζετε». Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη αλήθεια. Η αλήθεια του σήμερα δεν είναι και η αλήθεια του αύριο. Ο καθένας μας πρέπει να χτίζει τη δική του αλήθεια και η αλήθεια πρέπει να χτίζεται διαρκώς. Αυτό που για κάποιους αποτελεί αναντίρρητη αλήθεια, για κάποιους άλλους δύναται να είναι μια ψευδαίσθηση ή το αποτέλεσμα μιας έντονης ψυχολογικής φόρτισης. Σε κάθε περίπτωση όμως, αποτελεί μια ανθρώπινη ανάγκη αδιαπέραστη από οποιοδήποτε εξωτερικό παράγοντα. Κάθε προσπάθεια παρέμβασης στην ανθρώπινη συμπεριφορά, καταλήγει ο Πιραντέλλο, όπως και ο Δάντης στη Θεία Κωμωδία, είναι καταδικασμένη να αποτύχει.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 24 Μαρτίου 1990.

Το ψέμα σ’ ένα κόσμο γυμνών

Αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός, ότι το έργο του Σικελού δραματουργού στοχεύει στη «γυμνή» παρουσίαση ανθρώπινων καθημερινών καταστάσεων και όχι μόνο στην αναγνώριση ιδεών. Με θεατρικό του έργο «Να ντύσοθμε τους γυμνούς», ο Πιραντέλλο στέλνει για μια ακόμη φορά το μήνυμα της «γυμνής μάσκας», σκιαγραφώντας απλώς το πορτραίτο της ζωής μέσα από την καθημερινότητα.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Καθημερινή» στις 18 Μαρτίου 1990.

Λουίτζι Πιραντέλλο (1867-1936) Η ζωή και το συνοδικό έργο του συγγραφέα

Η συντομογραφία αποτελεί μια λεπτομερή χρονολογική και εργογραφική καταγραφή της ζωής και του έργου του Λουίτζι Πιραντέλλο, από τη γέννηση μέχρι και το θάνατο του συγγραφέα.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 20 του περιοδικού «Εκκυκλήμα» το Μάιο του 1989, στο τεύχος αφιέρωμα στο Λουίτζι Πιραντέλλο.

Mια ματιά στον Πιραντέλλο του ελληνικού θεάτρου

Ακόμη και σήμερα αμφισβητείται από μερικούς κριτικούς το αν ποτέ συλλάβαμε τα θεατρικά μηνύματα του Πιραντέλλο στην Ελλάδα. Αν ποτέ εκφράστηκε σωστά το ύφος του συγγραφέα σαν “γκροτέσκο” που είναι και όχι σαν κωμικό, τραγικό, ή κάτι ανάμεσα. Ήταν σίγουρα πολλές οι προσπάθειες. Παραμένει ένας από τους πιο πολυπαιγμένους συγγραφείς στην Ελλάδα. Το κείμενο επιχειρεί μια σύντομη περιγραφή της πορείας του Πιραντέλλο στην ελληνική θεατρική ζωή κατά τον 20ο αιώνα, από το 1984 μέχρι και το 1989.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 20 του περιοδικού «Εκκύκλημα» το Μάιο του 1989, στο τεύχος αφιέρωμα στο Λουίτζι Πιραντέλλο. Προηγήθηκε μια προδημοσίευση του αφιερώματος στην εφημερίδα «Τα Νέα» την 1η Απριλίου 1989.